| Beschrijving | Gerrit Moll (1785-1838), hoogleraar wiskunde, sterrenkunde en natuurkunde, en directeur van de SterrenwachtWetenschappelijke carrière:hoogleraar wiskunde en sterrenkunde (1812-1815); wiskunde en proefondervindelijke wijsbegeerte (1815-1838); directeur van de Sterrenwacht (1812-1838).Moll was bestemd om koopman te worden, net als zijn vader. Hij werkte al op jonge leeftijd voor een handelshuis in Amsterdam. In zijn vrije tijd studeerde hij Grieks en Latijn, wiskunde en sterrenkunde. Moll groeide op tijdens de Franse bezetting zodat de kans bestond dat hij in dienst zou moeten bij het Franse leger. In de hoop dat de dienstplicht niet voor studenten zou gelden, liet zijn vader hem inschrijven aan het Amsterdams Atheneum. Het was niet de bedoeling dat hij hier echt zou studeren:het werk in de handel stond voorop. Moll was echter steeds vaker op het Atheneum te vinden. Na bemiddeling van docent Van Swinden, stond zijn vader hem uiteindelijk toe echt te studeren.Moll studeerde verder in Leiden en Parijs, waar hij les kreeg van beroemde wiskundigen, natuurkundigen en sterrenkundigen, zoals Delambre. In 1812 keerde hij terug naar Nederland omdat zijn vader op sterven lag. In datzelfde jaar kreeg hij een benoeming aan de universiteit van Utrecht, in die tijd door de Fransen gedegradeerd tot 'école secondaire'. Hij werd directeur van de Sterrenwacht en hoogleraar wis- en sterrenkunde. Bij het herstel van de universiteit in 1815 kreeg hij er het onderwijs in de natuurkunde bij. In 1818-19 was hij rector magnificus. In 1826 kreeg Moll een aanbod van de universiteit van Leiden, maar hij besloot in Utrecht te blijven. Om hem te bedanken, schonk het stadsbestuur hem 10.000 gulden voor de aankoop van instrumenten.Moll kreeg grote bekendheid met zijn onderzoeken naar de snelheid van het geluid en zijn elektromagnetische experimenten. Verder was hij actief op het gebied van de toegepaste wetenschap:werktuig- en bouwkunde, zeevaartkunde en waterstaat. Hij schreef onder meer over stoomboten, stookkasten, brandvrije gebouwen en bliksemafleiders. Hij zat in diverse rijkscommissie, bijvoorbeeld voor het onderzoek naar rivierafleidingen, het verbeteren van zeekaarten en het examineren van zeeofficieren. In 1835 kreeg hij de leiding over een grootscheeps onderzoek naar de getijden langs de Nederlandse kust. Moll stond in wetenschappelijke kringen hoog aangeschreven. Hij was lid van talloze geleerde genootschappen in binnen- en buitenland en ontving eredoctoraten van de universiteiten van Edinburgh en van Dublin. In 1838 overleed hij, kort voor zijn 53ste verjaardag. |
